الکلام الغنی؛ شرح فارسی بر باب اول مغنی - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٦٢ - مقاله زمخشرى

أليس ذلك بقادر على ان يحيى الموتى‌ ( آيا چنين خداى با قدرت و حكمت قادر نيست كه شخص را پس از مرگش زنده كند).

چنانچه ملاحظه مى‌كنيم همزه بر نفى داخل شده و مفيد تحقيق است يعنى محقّقا و بطور قطع خداوند قادر بر احياء موتى مى‌باشد.

مقاله زمخشرى‌

زمخشرى مى‌گويد:

چون « الا » داراى چنين منصب و خصوصيتى است يعنى افاده تحقيق مى‌كند لذا جمله‌اى كه بعد از آن واقع ميشود حتما بايد مصدّر باشد بآنچه كه قسم را با آن مى‌آورند يعنى اداتى را كه بر سر جواب قسم در مى‌آورند بر سر جمله مذكور نيز داخل مى‌نمايند چه آنكه هردو در اينجهت با هم مشتركند كه دلالت بر تأكيد و تحقيق مى‌كنند مانند:

الا انّ اولياء اللّه لا خوف عليهم و لا هم يحزنون‌ ( آگاه باش محقّقا دوستان خدا ترسى بر ايشان نبوده و محزون و غمگين نميباشند).

چنانچه ملاحظه مى‌كنيم بر سر جمله « انّ » كه از ادات تأكيد است درآمده و از اينكلمه بر سر جواب قسم نيز استفاده مى‌كنند.

و نيز شاهد ديگر بر اين گفتار آنكه قبلا گفتيم « الا » استفتاحيه بوده و آنچه بر سر جواب قسم از حروف تأكيد در مى‌آورند همان را بر سر جمله‌اى كه « الا » بر آن داخل شده در مى‌آورند، اكنون ميگوئيم:

« اما » كه از مقدّمات قسم و طلايع ان محسوب مى‌شود نظير « الا » است يعنى آن نيز براى استفتاح بوده و در ابتداء قسم قرار مى‌گيرد و در واقع بر سر جمله‌اى داخل ميشود كه آن جمله مصدّر به تأكيد است پس بين ايندو در افاده تحقيق و تأكيد ما بعدشان مناسبت و مشابهت است لاجرم لازم است « الا » بر سر جمله‌اى داخل شود كه آنجمله مصدّر باشد بآنچه جواب قسم بآن مصدّر است همانطوريكه « اما » اينطور مى‌باشد.

و امّا شاهد براى اينكه « اما » از مقدمات قسم بوده و بر سر ان داخل ميشود